UoN Yatikiswa na Mgogoro wa Uongozi na Deni Kubwa, Wahadhiri Wataka Serikali Iingilie Haraka

taifaleo digital 

Nairobi, Jumatatu Aprili 13, 2026 —

 Chuo Kikuu cha Nairobi (UoN), taasisi kongwe zaidi ya elimu ya juu nchini Kenya na kinachoheshimika barani Afrika, kimejikuta tena katikati ya mvutano mkali kati ya wahadhiri na uongozi wake, huku madai ya mgogoro wa uongozi, madeni makubwa na ukosefu wa uwajibikaji yakizidi kushika kasi.

Chama cha Wafanyakazi wa Vyuo Vikuu vya Umma (UASU), tawi la UoN, kimeibua madai mazito dhidi ya uongozi wa chuo hicho kikisema kuwa taasisi hiyo imekuwa ikikosa uongozi wa kudumu kwa zaidi ya mwaka mmoja na nusu, hali inayodaiwa kuathiri kwa kiasi kikubwa utendaji na uthabiti wa chuo.

Kwa mujibu wa UASU, UoN imekuwa chini ya Makamu Mkuu wa Chuo wa kaimu tangu Septemba 2024, huku nafasi zote muhimu za Manaibu Makamu Mkuu wa Chuo pia zikishikiliwa kwa kaimu kwa muda mrefu. Wahadhiri wanasema hali hiyo imeleta mkanganyiko wa maamuzi, kuchelewesha mipango ya kimkakati na kudhoofisha utawala bora.

“Chuo kinaendeshwa bila mwelekeo thabiti”

Akizungumza na wanahabari jijini Nairobi, Katibu wa Tawi la UASU-UoN, Profesa George Osanjo, alisema chuo kimeingia katika hali ya hatari inayohitaji hatua za haraka za serikali na mamlaka husika.

“Kwa sasa Chuo Kikuu cha Nairobi kinaendeshwa bila uongozi wa kudumu katika nafasi zake za juu. Hali hii imeondoa mwelekeo wa kimkakati na kusababisha kushuka kwa morali ya wafanyakazi na huduma kwa wanafunzi,” alisema.

Aliongeza kuwa ukosefu wa uongozi thabiti umefanya baadhi ya maamuzi muhimu ya kiutawala kukwama, huku migogoro ya ndani ikizidi kuongezeka katika vitivo mbalimbali.

Mzigo wa deni la KSh 15.9 bilioni wazua wasiwasi

UASU pia imeeleza wasiwasi mkubwa kuhusu hali ya kifedha ya chuo hicho, ikirejelea ripoti ya Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi wa Bajeti ya Februari 2026 inayoonyesha kuwa UoN inabeba madeni yanayozidi KSh 15.9 bilioni.

Kwa mujibu wa wahadhiri, kiwango hicho cha madeni ni kikubwa zaidi ikilinganishwa na vyuo vingine vya umma nchini, na kinaashiria hatari ya chuo hicho kushindwa kutimiza majukumu yake ya msingi ikiwa hakuna hatua za haraka zitachukuliwa.

“Madeni haya makubwa, yakichangiwa na ukosefu wa uongozi thabiti, yanaweka chuo katika hali tete ya kifedha ambayo inaweza kuathiri moja kwa moja huduma kwa wanafunzi na malipo ya wafanyakazi,” alisema mmoja wa viongozi wa UASU aliyeomba hifadhi ya jina.

Lawama kwa Baraza la Chuo na ukimya wa uongozi

Wahadhiri hao wameikosoa pia Bodi ya Chuo na Baraza la Uongozi wa UoN kwa kile wanachodai kuwa ukimya na kushindwa kutoa mwelekeo wazi kuhusu hali ya kifedha na kiutawala ya taasisi hiyo.

UASU inasema licha ya changamoto zinazoonekana wazi, hakuna taarifa ya mara kwa mara kwa wadau wala hatua za dharura za kukabiliana na mzozo unaozidi kuongezeka.

Ulinganisho na uokoaji wa vyuo vingine

Katika taarifa yao, UASU-UoN imehoji kwa nini Chuo Kikuu cha Nairobi hakijapokea msaada wa dharura kama ilivyofanyika kwa Chuo Kikuu cha Moi, ambacho kilipokea KSh 6 bilioni kama mpango wa uokoaji wa kifedha.

“Ni jambo la kushangaza kuona taasisi nyingine zikisaidiwa kwa haraka ilhali Chuo Kikuu cha Nairobi, ambacho kina mzigo mkubwa zaidi wa kifedha, kimeachwa bila mpango maalum wa uokoaji,” ilisema sehemu ya taarifa hiyo.

Wito kwa viongozi wa taifa

UASU pia imeelekeza wito kwa viongozi wakuu serikalini, ikiwemo Rais William Ruto, ambaye ni mhitimu wa UoN, pamoja na Mawaziri wakuu katika sekta ya elimu na fedha, kuchukua hatua za haraka kuokoa taasisi hiyo.

Chama hicho kimesema kuwa ni jambo la kushangaza kuona viongozi wengi wa juu nchini wakiwa wahitimu wa chuo hicho, lakini bado kinapitia changamoto kubwa za kiutawala na kifedha bila suluhisho la haraka.

“Ni wakati wa viongozi hawa kutumia nafasi zao kuhakikisha chuo kinarejea katika hadhi yake ya kihistoria,” UASU ilisisitiza.

Mchakato wa uteuzi wa viongozi bado kukamilika

UASU pia imeeleza kuwa Tume ya Huduma za Umma (PSC) tayari ilifanya duru mbili za usaili wa nafasi ya Makamu Mkuu wa Chuo na manaibu wake, lakini uteuzi wa mwisho haujafanyika hadi sasa.

Kuchelewa huko kunadaiwa kuendelea kuongeza sintofahamu ndani ya chuo, huku baadhi ya shughuli za kiutawala zikikwama au kuendeshwa kwa muda mrefu bila maamuzi ya mwisho.

Maombi rasmi ya UASU

Katika mapendekezo yao, wahadhiri hao wametaka:

1. Uteuzi wa haraka wa Makamu Mkuu wa Chuo na manaibu wake wa kudumu.

2. Baraza la Chuo kutimiza wajibu wake wa uongozi bila kuchelewa.

3. Wizara ya Elimu kuingilia kati na kuhakikisha mchakato wa uteuzi unakamilika mara moja.

4. Serikali kuingiza UoN katika bajeti ijayo kwa ajili ya mpango maalum wa uokoaji wa kifedha.

Onyo la hatari ya kuporomoka kwa taasisi

UASU imeonya kuwa endapo hatua hazitachukuliwa kwa haraka, Chuo Kikuu cha Nairobi kinaweza kuendelea kudhoofika, hali ambayo itakuwa pigo kubwa kwa sekta ya elimu nchini na mustakabali wa wataalamu wanaozalishwa na chuo hicho.

“UoN si tu chuo; ni taasisi ya kitaifa inayobeba historia na mustakabali wa nchi hii. Kuiacha ianguke ni kuhatarisha kizazi kizima cha viongozi na wataalamu,” ilihitimisha taarifa hiyo.